درسنامه آموزشی قرآن کلاس هشتم
درس 11: سوره ص و زُمَر، پرواز به سوی آسمان
جلسۀ اوّل: سورۀ «ص»
ص وَالْقُرْآنِ ذِي الذِّكْرِ ﴿۱﴾ بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي عِزَّةٍ وَ شِقَاقٍ ﴿۲﴾ كَمْ أَهْلَكْنَا مِنْ قَبْلِهِمْ مِنْ قَرْنٍ فَنَادَوْا وَلَاتَ حِينَ مَنَاصٍ ﴿۳﴾ وَ عَجِبُوا أَنْ جَاءَهُمْ مُنْذِرٌ مِنْهُمْ وَ قَالَ الْكَافِرُونَ هَذَا سَاحِرٌ كَذَّابٌ ﴿۴﴾ أَجَعَلَ الْآلِهَةَ إِلَهًا وَاحِدًا إِنَّ هَذَا لَشَيْءٌ عُجَابٌ ﴿۵﴾ وَ انْطَلَقَ الْمَلَأُ مِنْهُمْ أَنِ امْشُوا وَ اصْبِرُوا عَلَى آلِهَتِكُمْ إِنَّ هَذَا لَشَيْءٌ يُرَادُ ﴿۶﴾ مَا سَمِعْنَا بِهَذَا فِي الْمِلَّةِ الْآخِرَةِ إِنْ هَذَا إِلَّا اخْتِلَاقٌ ﴿۷﴾ أُنْزِلَ عَلَيْهِ الذِّكْرُ مِنْ بَيْنِنَا بَلْ هُمْ فِي شَكٍّ مِنْ ذِكْرِي بَلْ لَمَّا يَذُوقُوا عَذَابِ ﴿۸﴾ أَمْ عِنْدَهُمْ خَزَائِنُ رَحْمَةِ رَبِّكَ الْعَزِيزِ الْوَهَّابِ ﴿۹﴾ أَمْ لَهُمْ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ مَا بَيْنَهُمَا فَلْيَرْتَقُوا فِي الْأَسْبَابِ ﴿۱۰﴾ جُنْدٌ مَا هُنَالِكَ مَهْزُومٌ مِنَ الْأَحْزَابِ ﴿۱۱﴾ كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَ عَادٌ وَ فِرْعَوْنُ ذُوالْأَوْتَادِ ﴿۱۲﴾ وَ ثَمُودُ وَ قَوْمُ لُوطٍ وَ أَصْحَابُ لئيْكَةِ أُولَئِكَ الْأَحْزَابُ ﴿۱۳﴾ إِنْ كُلٌّ إِلَّا كَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ عِقَابِ ﴿۱۴﴾ وَ مَا يَنْظُرُ هَؤُلَاءِ إِلَّا صَيْحَةً وَاحِدَةً مَا لَهَا مِنْ فَوَاقٍ ﴿۱۵﴾ وَ قَالُوا رَبَّنَا عَجِّلْ لَنَا قِطَّنَا قَبْلَ يَوْمِ الْحِسَابِ ﴿۱۶﴾
ترتیل صوتی آیات 1 تا 16 سوره «ص»
اصْبِرْ عَلَى مَا يَقُولُونَ وَ اذْكُرْ عَبْدَنَا دَاوُودَ ذَا الْأَيْدِ إِنَّهُ أَوَّابٌ ﴿۱۷﴾ إِنَّا سَخَّرْنَا الْجِبَالَ مَعَهُ يُسَبِّحْنَ بِالْعَشِيِّ وَالْإِشْرَاقِ ﴿۱۸﴾ وَالطَّيْرَ مَحْشُورَةً كُلٌّ لَهُ أَوَّابٌ ﴿۱۹﴾ وَ شَدَدْنَا مُلْكَهُ وَ آتَيْنَاهُ الْحِكْمَةَ وَ فَصْلَ الْخِطَابِ ﴿۲۰﴾ وَ هَلْ أَتَاكَ نَبَأُ الْخَصْمِ إِذْ تَسَوَّرُوا الْمِحْرَابَ ﴿۲۱﴾ إِذْ دَخَلُوا عَلَى دَاوُودَ فَفَزِعَ مِنْهُمْ قَالُوا لَا تَخَفْ خَصْمَانِ بَغَى بَعْضُنَا عَلَى بَعْضٍ فَاحْكُمْ بَيْنَنَا بِالْحَقِّ وَ لَا تُشْطِطْ وَ اهْدِنَا إِلَى سَوَاءِ الصِّرَاطِ ﴿۲۲﴾ إِنَّ هَذَا أَخِي لَهُ تِسْعٌ وَ تِسْعُونَ نَعْجَةً وَلِيَ نَعْجَةٌ وَاحِدَةٌ فَقَالَ أَكْفِلْنِيهَا وَ عَزَّنِي فِي الْخِطَابِ ﴿۲۳﴾ قَالَ لَقَدْ ظَلَمَكَ بِسُؤَالِ نَعْجَتِكَ إِلَى نِعَاجِهِ وَ إِنَّ كَثِيرًا مِنَ الْخُلَطَاءِ لَيَبْغِي بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَ قَلِيلٌ مَا هُمْ وَظَنَّ دَاوُودُ أَنَّمَا فَتَنَّاهُ فَاسْتَغْفَرَ رَبَّهُ وَ خَرَّ رَاكِعًا وَ أَنَابَ ﴿۲۴﴾ فَغَفَرْنَا لَهُ ذَلِكَ وَ إِنَّ لَهُ عِنْدَنَا لَزُلْفَى وَ حُسْنَ مَآبٍ ﴿۲۵﴾ يَا دَاوُودُ إِنَّا جَعَلْنَاكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ فَاحْكُمْ بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ وَ لَا تَتَّبِعِ الْهَوَى فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ إِنَّ الَّذِينَ يَضِلُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ بِمَا نَسُوا يَوْمَ الْحِسَابِ ﴿۲۶﴾
ترتیل صوتی آیات 17 تا 26 سوره «ص»
آموزش مفاهیم
فعالیت اوّل (صفحه 106 کتاب درسی)
جدول زیر را کامل کرده و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بسپارید.
تبعیّت نکن، راه، هویٰ و هوس، جانشین
| ردیف | کلمه | معنا | ردیف | کلمه | معنا |
| 1 | خَلیفَة | خلیفه، جانشین | 2 | اُحکُم | حکم کن، قضاوت کن |
| 3 | لاتَتَّبِع | تبعیت نکن | 4 | هَویٰ | هویٰ و هوس |
| 5 | یُضِلُّ | گمراه میکند | 6 | سَبیل | راه، جمع: سُبُل |
فعالیت دوم (صفحه 106 کتاب درسی)
معنای این ترکیبها و عبارات قرآنی را بنویسید.
1- یٰداوودُ: ای داوود.
2- اِنّا جَعَلنٰكَ: قطعاً ما قرار دادیم تو را.
3- خَلیفَةً فیِ الاَرضِ: جانشین در زمین
4- فَاحکُم بَینَ النّاسِ بِالحَقِّ: پس حکم کن میان مردم به درستی
5- وَ لا تَتَّبِعِ الهَویٰ: و پیروی نکن هوی و هوس را.
6- فَیُضِلَّكَ: پس گمراه میکند تو را.
7- عَن سَبیلِ اللهِ: از را خدا
انس با قرآن در خانه (صفحه 107 کتاب درسی)
الف) خواندن روزانۀ قرآن کریم: هر روز در خانه یک صفحه از صفحات 453 تا 458 قرآن کریم را بخوانید.
ب) ترجمهٔ آیهٔ 26 سورهٔ «ص» را کامل کنید.
1- يَا دَاوُودُ إِنَّا جَعَلْنَاكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ: ای داوود قطعاً ما قرار دادیم تو را جانشین در زمین.
2- فَاحْكُمْ بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ: پس حکم کن میان مردم به درستی
3- وَ لَا تَتَّبِعِ الْهَوَى: و پیروی نکن هوی و هوس را.
4- فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ: پس گمراه میکند تو را از راه خدا.
5- إِنَّ الَّذِينَ يَضِلُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ: قطعاً کسانی که گمراه شدند از راه خدا.
6- لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ: برایشان عذابی سخت است.
7- بِمَا نَسُوا يَوْمَ الْحِسَابِ: زیرا فراموش کردند روز حساب را
ج) از صفحهٔ 455 قرآن کریم چند ترکیب یا عبارت سادهٔ قرآنی انتخاب و معنا کنید.
1- عَمِلُوا الصالحات: انجام دادند کارهای خوب را.
2- قالَ رَب اغفرلی: گفت پرودگارا بیامرز
3- الذین کَفروا: کسانی که کافر شدند.
د) در صفحهٔ 455 قرآن کریم، خداوند قرآن را کتابی معرفی میکند که دارای خیر و برکت بیپایان است و از ما میخواهد که در آیات آن تدبّر کنیم. این آیه را یافته و آن را همراه با معنا بنویسید. با یاد این آیه سعی کنید که همیشه قرآن را با اندیشه و تدبّر در معنای آیات بخوانید.
جلسۀ دوم: سورۀ زُمَر
قُلْ إِنِّي أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ اللَّهَ مُخْلِصًا لَهُ الدِّينَ ﴿۱۱﴾ وَ أُمِرْتُ لِأَنْ أَكُونَ أَوَّلَ الْمُسْلِمِينَ ﴿۱۲﴾ قُلْ إِنِّي أَخَافُ إِنْ عَصَيْتُ رَبِّي عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ ﴿۱۳﴾ قُلِ اللَّهَ أَعْبُدُ مُخْلِصًا لَهُ دِينِي ﴿۱۴﴾ فَاعْبُدُوا مَا شِئْتُمْ مِنْ دُونِهِ قُلْ إِنَّ الْخَاسِرِينَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ وَأَهْلِيهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَلَا ذَلِكَ هُوَ الْخُسْرَانُ الْمُبِينُ ﴿۱۵﴾ لَهُمْ مِنْ فَوْقِهِمْ ظُلَلٌ مِنَ النَّارِ وَ مِنْ تَحْتِهِمْ ظُلَلٌ ذَلِكَ يُخَوِّفُ اللَّهُ بِهِ عِبَادَهُ يَا عِبَادِ فَاتَّقُونِ ﴿۱۶﴾ وَالَّذِينَ اجْتَنَبُوا الطَّاغُوتَ أَنْ يَعْبُدُوهَا وَ أَنَابُوا إِلَى اللَّهِ لَهُمُ الْبُشْرَى فَبَشِّرْ عِبَادِ ﴿۱۷﴾ الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولَئِكَ الَّذِينَ هَدَاهُمُ اللَّهُ وَ أُولَئِكَ هُمْ أُولُو الْأَلْبَابِ ﴿۱۸﴾ أَفَمَنْ حَقَّ عَلَيْهِ كَلِمَةُ الْعَذَابِ أَفَأَنْتَ تُنْقِذُ مَنْ فِي النَّارِ ﴿۱۹﴾ لَكِنِ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ غُرَفٌ مِنْ فَوْقِهَا غُرَفٌ مَبْنِيَّةٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ وَعْدَ اللَّهِ لَا يُخْلِفُ اللَّهُ الْمِيعَادَ ﴿۲۰﴾ أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَسَلَكَهُ يَنَابِيعَ فِي الْأَرْضِ ثُمَّ يُخْرِجُ بِهِ زَرْعًا مُخْتَلِفًا أَلْوَانُهُ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَرَاهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَجْعَلُهُ حُطَامًا إِنَّ فِي ذَلِكَ لَذِكْرَى لِأُولِي الْأَلْبَابِ ﴿۲۱﴾
ترتیل صوتی آیات 11 تا 21 سوره زُمَر
آموزش مفاهیم
فعالیت اوّل (صفحه 109 کتاب درسی)
جدول زیر را کامل کرده و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بسپارید.
سخن، عبادت میکنند، هدایت کرد، اجتناب کردند از، تبعیت میکنند
| ردیف | کلمه | معنا | ردیف | کلمه | معنا |
| 1 | اِجتَنَبوا | اجتناب کردند از | 2 | یَعبُدونَ | عبادت میکنند |
| 3 | اَنابوا | بازگشتند | 4 | یَستَمِعونَ | میشنوند، گوش میدهند به |
| 5 | قَول | سخن، گفتار | 6 | یَتَّبِعونَ | تبعیت میکنند |
| 7 | هَدیٰ | هدایت کرد | 8 | اُولُوا الاَلبابِ | خردمندان |
فعالیت دوم (صفحه 109 کتاب درسی)
معنای این ترکیبها و عبارات قرآنی را بنویسید.
1- اِجتَنَبُوا الطّاغوتَ: دوری کردند از طاغوت (ستمگر سرکش).
2- اَن یَعبُدوها: که عبادت کنند آن را.
3- اَنابوا اِلَی اللهِ: بازگشتند به سوی خدا.
4- لَهُمُ البُشریٰ: برای آنها بشارت است.
5- فَنَشِّر عِنادِ: پس بشارت ده بندگان من را.
6- تَستَمَعونَ القَولَ: میشنوند سخن را.
7- فَیَتَّبِعونَ اَحسَنَهو: پس پیروی میکنند بهترین آن را.
8- هَداهُمُ اللهُ: هدایت کرد آنها را خدا
انس با قرآن در خانه (صفحه 110 کتاب درسی)
الف) خواندن روزانۀ قرآن کریم: هر روز در خانه یک صفحه از صفحات 458 تا 467 قرآن کریم را بخوانید.
ب) آیات 17 و 18 سورهٔ زمر را معنا کنید.
1- وَالَّذِينَ اجْتَنَبُوا الطَّاغُوتَ أَنْ يَعْبُدُوهَا: و کسانی که دوری کردند از طاغوت (ستمگر سرکش) که عبادت کنند آن را.
2- وَ أَنَابُوا إِلَى اللَّهِ: و بازگشت به سوی خدا.
3- لَهُمُ الْبُشْرَى: برای آنها بشارت است.
4- فَبَشِّرْ عِبَادِ: پس بشارت ده بندگان مرا.
5- الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ: کسانی که میشنوند سخن را پس پیروی میکنند بهترین آن را
6- أُولَئِكَ الَّذِينَ هَدَاهُمُ اللَّهُ: آنها کسانی هستند که هدایت کرد آنها را خدا.
7- وَ أُولَئِكَ هُمْ أُولُو الْأَلْبَابِ: و آنها همان خردمندان هستند.
ج) از صفحهٔ 462 قرآن کریم چند ترکیب یا عبارت سادهٔ قرآنی را انتخاب و معنا کنید.
1- فَمَن اْظلَمُ: پس چه کسی ستمکارتر است.
2- اُولئکَ هُمُ المُتَقُونَ: آنان پرهیزگارنند.
3- لَهُم ما یَشاءُرنَ: برای آنهاست آنچه بخواهند.
د) در صفحهٔ 462 قرآن کریم آمده است؛ آیا خداوند برای دفاع و حمایت از بندهاش کافی نیست؟! این کلامِ قدرت آفرین و امیدبخش را یافته، همراه با معنای آن بنویسید و همیشه آن را به خاطر داشته باشید!